Sum Íslensk fyrirtæki halda bókhald í annarri mynt en krónu, oft USD eða EUR. Það sama á við á um fyrirtæki á evrusvæðinu sum þeirra gera upp í USD eða öðrum gjaldmiðlum en evru.
Fyrirtækjum á evrusvæðinu er ekki skylt að nota evru í fjárhagslegri skýrslugerð sinni. Fyrirtæki getur ákveðið hver sé virkur gjaldmiðill þess (functional currency) — það er sá gjaldmiðill sem endurspeglar best hið aðal efnahagsumhverfi fyrirtækisins. Við það mat er meðal annars horft til þess hvaða gjaldmiðill hefur mest áhrif á söluverð, kostnað, laun, fjármögnun og sjóðstreymi.
Kynningar- eða skýrslugjaldmiðill (presentation currency) getur síðan verið annar en virki gjaldmiðillinn, til dæmis í samstæðureikningum eða gagnvart fjárfestum.
Þessi sveigjanleiki gerir fyrirtækjum kleift að samræma bókhald sitt betur að rekstrarlegum veruleika, draga úr flækjustigi og minnka áhrif gengissveiflna á reikningsskil.
Nokkrar ástæður fyrir vali á öðrum uppgjörsgjaldmiðli en evru
Ríkjandi tekjur og verðlagning
Þegar stór hluti tekna er verðlagður og greiddur í öðrum gjaldmiðli — til dæmis bandaríkjadölum í alþjóðlegum útflutningi — endurspeglar sá gjaldmiðill betur raunverulega afkomu fyrirtækisins.
Samræming innan samstæðu
Dótturfélög alþjóðlegra samstæðna taka oft upp sama skýrslugjaldmiðil og móðurfélagið til að einfalda samstæðureikninga, draga úr þýðingarmun og auðvelda samanburð.
Fjármögnun og kostnaðarsamsetning
Fyrirtæki með verulegar skuldir, fjárfestingar eða kostnað í bandaríkjadölum kjósa gjarnan USD sem virkan gjaldmiðil til að einfalda reikningsskil.
Óskir fjárfesta og skráning á mörkuðum
Fyrirtæki sem eru skráð í Bandaríkjunum eða sækja fjármagn á alþjóðlegum mörkuðum velja oft USD til að höfða betur til bandarískra fjárfesta og einfalda upplýsingagjöf.
Skatta- og reglugerðarsjónarmið
Holland og Írland heimila fyrirtækjum að nota aðra gjaldmiðla en evru í skattalegum tilgangi þegar rekstrarforsendur réttlæta það.
Alþjóðlega virk fyrirtæki í tækni, lyfjaiðnaði, flugvélaframleiðslu, hrávöruviðskiptum og fjármálaþjónustu velja oft aðra gjaldmiðla en evru sem uppgjörsmynt.
Nokkur dæmi
Flutter Entertainment plc (Írland)
Írska félagið, sem á meðal annars FanDuel og Paddy Power, birtir samstæðureikninga sína í USD. Ástæðurnar eru umfangsmikil starfsemi í Bandaríkjunum, skráning á NYSE og sú staðreynd að bandaríski markaðurinn er orðinn kjarninn í rekstri félagsins.
Trinity Biotech plc (Írland)
Þetta greiningarfyrirtæki, sem skráð er á NASDAQ, birtir reikningsskil sín í USD samkvæmt IFRS. Alþjóðlegar tekjur og bandarískur fjárfestahópur gera dollarann að eðlilegum skýrslugjaldmiðli.
Hollensk fyrirtæki samkvæmt reglum um virkan gjaldmiðil
Í Hollandi geta fyrirtæki fengið heimild til að nota USD eða aðra gjaldmiðla sem virkan gjaldmiðil í bókhaldi og skattaskilum ef það endurspeglar betur tekjur, kostnað eða samstæðutengsl. Þetta er algengt meðal dótturfélaga bandarískra fjölþjóðafyrirtækja.
Þýsk dótturfélög bandarískra móðurfélaga
Þýsk söluskrifstofu- og þjónustufyrirtæki, sem starfa í nánu sambandi við bandarísk móðurfélög, nota oft USD sem virkan gjaldmiðil þar sem fjármögnun og tekjuflæði eru tengd dollarakerfinu.
Fjármögnunar- og eignarhaldsfélög í Lúxemborg
Mörg slík félög nota USD þegar eignir, skuldir og fjárfestar eru að mestu tengd bandaríkjadal. Það stuðlar að betri samræmingu og minni gjaldeyrisáhættu.
Niðurstaða
Val á öðrum uppgjörsgjaldmiðli en evru er fyrst og fremst til að auka skýrleika, minnka flækjustig hjá fyrirtækjum sem eru í erlendri starfsemi. Sama gildir að sjálfsögðu um íslensk fyrirtæki sem kjósa að gera upp í annarri mynt en krónu.