Upptaka evru er eitt af skilyrðum aðildar að Evrópusambandinu. Í sáttmálum sambandsins eru ítarleg ákvæði um hvernig aðildarríki skuli undirbúa inngöngu í myntbandalagið. Þau þurfa að uppfylla vel útfærð skilyrði.
En það er hvergi gert ráð fyrir þeim möguleika að ríki geti hætt með evru. Skilmálarnir innihalda engin ákvæði um hvernig ríki geti gengið út úr myntbandalaginu á öruggan hátt.
(meira…)
Til utanríkismálanefndar Alþingis
umsagnir@althingi.is
7. apríl 2026
Umsögn um tillögu utanríkisráðherra til þingsályktunar um þjóðaratkvæðagreiðslu um framhald viðræðna um aðild Íslands að Evrópusambandinu. Mál 516 á 157. löggjafarþingi.
Undirritaður mælir gegn tillögunni. Byggir sú afstaða einkum á því að tímasetning fyrirhugaðrar þjóðaratkvæðagreiðslu veitir Alþingi, umsagnaraðilum og kjósendum óeðlilega skamman tíma til að fjalla um svo flókið og umdeilt mál, auk þess sem megnið af umræðutímanum fellur á sumarmánuðina. Þá er orðalag spurningarinnar talið villandi þar sem ekki er raunhæft að „halda áfram“ viðræðum, heldur myndi þurfa að hefja aðildarferli að verulegu leyti frá grunni. Einnig er bent á að aðstæður hafi tekið miklum breytingum frá því viðræður stóðu síðast, að núverandi ríkisstjórn sé ekki bundin þeim fyrirvörum sem Alþingi setti árið 2009 og að lítið pólitískt umboð sé til að hefja aðildarviðræður. Með hliðsjón af skorti á meirihlutastuðningi, óvissu um mögulegar undanþágur frá regluverki ESB og þeim áhrifum sem aðild gæti haft á fullveldi og hagsmuni Íslands, er talið óraunhæft og óheppilegt að setja slíkt ferli af stað. Niðurstaðan er sú að fresta beri málinu eða fella það, þannig að tryggt sé að bæði Alþingi og kjósendur fái nægt ráðrúm og skýrar forsendur áður en tekin er ákvörðun um jafn umfangsmikið álitaefni.
(meira…)
Bókin um ESB er skrifuð af því tilefni að Íslendingar gætu fljótlega þurft að taka afstöðu til þess hvort innganga í Evrópusambandið sé skynsamleg.
Þetta er ekki bók um kosti og galla aðildar Íslands að ESB, heldur gefur hún greinargóða lýsingu á uppbyggingu sambandsins, stjórnkerfi þess og þróun til dagsins í dag. Sérstaklega er fjallað um eiginleika tollabandalags ESB, stefnu þess í landbúnaðar- ogsjávarútvegsmálum og einnig um utanríkismál ESB og myntbandalag evrunnar.
Áföll eins og fjármálahrun, Brexit, flóttamannavandi og heimsfaraldur, sýna styrkleika og veikleika sambandsins og bókin rekur hvernig ESB gekk að vinna úr þeim.
Í byrjun árs 2026 glímdi Evrópusambandið við stór vandamál sem tekin eru til skoðunar í bókinni, svo sem vaxandi lýðræðishalla, öldrun, versnandi skuldastöðu, ófjármagnaða lífeyrissjóði, stríð í Úkraínu, hátt orkuverð og efnahagssamdrátt. Á sama tíma hefur fylgispekt aðildarríkjanna við stefnu og ýmsar ákvarðanir ESB minnkað.
Evrópusambandið er nú á krossgötum. Leiðtogar sumra aðildarríkja og æðstu embættismenn ESB segja nauðsynlegt að ESB verði að sambandsríki og herveldi til að ráða við aðsteðjandi vandamál og treysta stöðuna í samkeppni stórvelda í framtíðinni.
Þessi bók er skrifuð fyrir þá sem vilja skilja betur hvernig ESB starfar og hverjar áskoranir þess eru í dag, einskonar rýniskýrsla og skyldulesning fyrir þá sem vilja vita „hvað er í pakkanum“.
Í gærkvöldi bárust þær upplýsingar að ESB, Noregur og Færeyjar hafi gert samkomulag um magn og skiptingu makrílafla án þáttöku Íslands. Umsamið aflamagn er langt umfram veiðiráðgjöf. Íslendingar vildu ekki taka þátt í samkomulagi sem byggði á veiði langt umfram ráðgjöf vísindamanna og það er gott.
Hingað til hefur makríll ekki verið á lista yfir fiskistofna sem eru ofveiddir. Neytendur verða sífellt meðvitaðri um umhverfismál og hvaða áhrif innkaup þeirra geta haft á fiskistofna. Þessi samningur um ofveiði gæti því dregið úr eftirspurn eftir makríl um leið og hann stóreykur framboðið. Afleiðingin gæti orðið verðhrun á makríl.
Ísland stundar ekki ofveiði en ESB ofveiðir 80% af sínum fiskistofnum og 30% fiskistofna ESB eru að hruni komnir. Þá staðreynd þarf að kynna á okkar helstu mörkuðum svo þeir neytendur sem kjósa sjálfbærar vörur geti tekið upplýstar ákvarðanir.
Evruríkið Kýpur lenti í efnahagslegu áfalli og glímir nú við afleiðingar þess. Aðild að myntbandalagi reyndist því ekki sú trygging gegn efnahagshruni sem margir hafa haldið.
Aðild að myntbandalaginu reynist ekki heldur vera sú vörn gegn háum vöxtum íbúðalána sem margir hafa talið. (meira…)
Hér er andsvar mitt við ræðu Valgerðar Bjarnadóttur í umræðum um skýrslu utanríkisráðherra um aðildarviðræður við Evrópusambandið.
Ræða sem ég flutti í Alþingi 20. febrúar um ESB skýrslu Hagfræðistofnunar.
Virðulegi Forseti,
Við ræðum skýrslu utanríkisráðherra um stöðu aðildarferlisins og horfur í Evrópusambandinu.
Þær upplýsingar sem fram koma í skýrslunni styðja þá skoðun mína að forsendur aðildarumsóknarinnar séu brostnar og Evrópusambandið sé alls ekki sú lausn á vandamálum Íslands sem haldið var fram. (meira…)
ESB ætlar að banna sölu á kraftmiklum ryksugum. Frá og með september 2014 verður bannað að selja heimilisryksugur aflmeiri en 1600 W. Frá 2017 má aflið ekki vera meira en 900 W. (meira…)
The Telegraph vakti athygli á því í vikunni að framkvæmdastjórn Evrópusambandsins hafi vald til að breyta fjárlagafrumvörpum aðildarríkja evrusvæðisins áður en þau eru lögð fyrir þjóðþingin til umfjöllunar. Fari aðildarríki ekki eftir fyrirmælum framkvæmdastjórnar ESB má beita aðildarríki þungum sektum. (meira…)
Frosti var gestur í Silfri Egils og ræddi um ESB, peningamál og fleira 11. mars 2012.
